I.-TU THÂN
-Người quân tử cử động thận trọng, không sơ suất với ai ; dong mạo đoan trang, không thất sắc với ai ; ngôn ngữ cẩn thận, không lỡ lời với ai. -Lúc nhỏ khí huyết chưa sung túc, phải giữ gìn sắc dục ; lúc lớn khí huyết đang hăng hái, phải giữ gìn việc tranh đấu ; lúc già khí huyết đã suy kém, phải giữ gìn việc tham lam. -Chớ lo không được quan to, nên lo cái “đức” của mình còn kém cỏi; chớ tủi không được lộc hậu, nên tủi cái “trí” của mình còn hẹp hòi.
-Kẻ không chịu sửa mình mà muốn có tiếng thơm để đời, thì khác nào mặt xấu mà muốn có hình đẹp ở trong gương. -Lập thân còn gì khó bằng làm thế nào cho không tủi thẹn ; thủ thân còn gì khó bằng làm thế nào cho khỏi điếm nhục ; phòng thân còn gì khó bằng làm thế nào cho ít bệnh tật. -Đem lòng yêu vợ con ra yêu cha mẹ thì là hiếu ; đem lòng giữ nhà ra giữ nước thì là trung ; đem lòng trách người ra trách mình thì ít lỗi. II .-LẬP CHÍ -Cây lan tuy mọc chỗ rừng vắng mà hoa vẫn đẹp thơm ; người quân tử theo lẽ phải, làm điều hay, tuy gặp khốn cùng, mà tiết hạnh vẫn không đổi. -Kẻ trông mong vào người thì không được chắc ; kẻ nhờ cậy vào người thì không được lâu.
-Gây dựng cho nên, khó hơn lên trời ; phá hoại cho hỏng, dễ như đốt lông. -Người sinh ở đời, không có một ít nghị luận hay, một ít công nghiệp tốt, suốt ngày chỉ ăn no, mặc ấm, mà không dụng tâm , thì khác gì loài vật.
-Tâm thuật quí nhất là quang minh, trung hậu ; dung mạo quí nhất là chính đại, từng trải, ngôn ngữ quý nhất là giản dị, chân thật.
-Kẻ có tài hơn người, tất có tình dục hơn người, mà không có lòng đạo đức hơn người để tự trị lấy mình, thì lại là tôi tớ cho tình dục.
-Người không có chí, như thuyền không lái, như ngựa không cương, trôi dạt lông bông, không ra thế nào cả.
-Phàm lúc nguy cấp, chỉ nên trông cậy những điều của mình, không nên trông cậy những điều của người. III.-NHÂN PHẨM
-Người quân tử hòa thuận mà không a-dua ; kẻ tiểu nhân a-dua mà không hòa thuận.
-Người quân tử phi nhân nghĩa, thì không sống được; kẻ tiểu nhân phi thị dục, cũng không sống được.
-Người biết “đạo” tất không khoe, người biết “nghĩa” tất không tham, người biết “đức” tất không thích tiếng tăm lừng lẫy.
-Tâm sự người trượng phu, nên sáng như trời xanh, rõ như ban ngày, để cho ai ai cũng được trông thấy.
-Một bậc anh hùng cứu nạn, giúp nguy, thì cốt nhất là phải lao tâm, khổ lực. -Đối với kẻ tự hại thân, dầu nói cũng bằng thừa ; đối với kẻ tự liều thân, dầu giúp cũng vô ích.
IV.-HỌC VẤN
-Gươm tuy tốt, có mài mới sắc ; tài tuy tốt, có học mới cao.
-Hại còn gì to bằng không chịu sửa lỗi ; nhục còn gì to bằng không biết xấu hổ.
-Đồ dùng bẩn thì biết rửa, tâm địa bẩn sao lại để yên.
-Vui nhất không gì bằng xem sách ; cần nhất không gì bằng dạy con. -Thường được nghe những câu trái tai, thường gặp phải những việc phật ý , cũng là một sự mài giũa cho người ta được hay. -Có học vấn mà không có đạo đức thì là người ác ; có đạo đức mà không có học vấn thì là người quê.
V.-TÍNH TÌNH
-Tiếng người không cánh mà bay xa, tình người không rễ mà bám chặt.
-Vui không gì vui bằng thích điều lành, khổ không gì bằng nhiều lòng dục .
-Nghe lời chê bai mà giận, là làm cho người ta gièm pha ; nghe câu khen ngợi mà mừng, là làm cho người ta nịnh hót.
-Thói thường người đời rất hay thay đổi : việc chưa đến, ai ai cũng nói giỏi ; việc đã đến, ai ai cũng tránh khó ; việc đã xong, ai ai cũng nhận công. -Quân tử xử với người, còn hết lòng, huống chi xử với mình ; tiểu nhân xử với mình còn hay dối, huống chi xử với người.
-Có lòng thành thật, mà không biết quyền biến , cũng là một cách nguy vong . -Vì không thấy mà cứ không tin, thì cũng như con ve sầu không biết tuyết.
-Người mà không trung tín, không thể đứng được ở đời.
( Còn tiếp)
| 
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét